Paradigm shift: van Graceful Degradation naar Progressive Enhancement

De wetenschapper Thomas Kuhn gebruikte een Eend-Konijn illusie om aan te tonen dat een paradigm shift de oorzaak kan zijn dat iemand op een andere manier naar informatie gaat kijkenSinds een jaar of twee is Graceful Degradation uit de gratie als buzzword. Een website die moest voldoen aan accessibility guidelines voorzag in Graceful Degradation als elementen zonder problemen weg konden vallen.
Nu wordt steeds vaker gesproken over Progressive Enhancement.
In het artikel Oneindig scrollen via progressive enhancement schreven we vorige maand al over over deze twee technieken.

Omdat dit een actueel en belangrijk thema in ons vakgebied is, zal ik daarom in dit artikel verder ingaan op het verschil, hoe het komt dat deze verschuiving plaatsvindt, en waarom het boeiend is om te weten dat er sprake is van een paradigm shift.

Graceful Degradation
De theorie achter deze benadering is dat alle elementen in een website weg moeten kunnen vallen zonder dat de website daardoor onbruikbaar wordt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Flash, video- of audiomateriaal of zelfs afbeeldingen. Vanuit de WCAG is altijd benadrukt dat het voor het toegankelijkheid van een website belangrijk is dat die elementen weg kunnen vallen, maar dat de site daardoor niet onbruikbaar mag worden. Bijvoorbeeld het aanbieden van een hoofdnavigatie in Flash is problematisch voor mensen die geen Flash hebben. De manier om dit op te lossen is voor de gebruikers zonder Flash een HTML menu op te nemen, dat getoond wordt als men geen Flash wil of kan gebruiken.

Het idee dat elementen weg mogen vallen en daardoor impliciet vervangen worden door minder mooiere elementen, is op zich een goed principe. Zo is het ook ooit bedacht in de HTML specificaties. De praktijk is echter dat bij het ontbreken van Flash-ondersteuning vaak aan de gebruiker gemeld wordt dat deze geen (juiste) Flash-ondersteuning heeft, en de gebruiker alsnog het gebruik van Flash opgedrongen wordt. Uiteraard geldt dit niet alleen voor Flash, het is net zo goed van toepassing op Javascript, cookies, CSS of zelfs iets schijnbaar triviaals als iframes.

Progressive Enhancement
Progressive Enhancement draait de benadering om. Het uitgangspunt is niet een website vol met toeters en bellen die, om wat voor reden dan ook, weg mogen vallen, zoals bij Graceful Degredation feitelijk aan de orde is. De basis is een website die werkt op basis van simpelweg standaard HTML. Geen poespas. Elk linkje is klikbaar, elk tekstje leesbaar voor screenreaders, en alle functionaliteit is beschikbaar voor iedereen. Vervolgens worden aan deze HTML elementen toegevoegd die de HTML mooier, beter bruikbaar en sneller maken. CSS ligt voor de hand. Afbeeldingen idem dito. Met behulp van JavaScript kan vervolgens interactiviteit aan het geheel worden toegevoegd, zoals het uitklappen van menu's, het inladen van andere content-elementen die de experience of de bruikbaarheid van het geheel bevorderen. Valt de ondersteuning voor deze technieken weg, dan blijft toch de functionaliteit bestaan.

Het verschil
Het subtiele verschil is klein, maar groot genoeg. Het zegt namelijk iets over hoe er over de functie van de website nagedacht is. Over de manier van werken, en over hoe belangrijk functie wordt gevonden, ten opzichte van vorm. Als functie en vorm tot op puristisch niveau van elkaar gescheiden worden, dan wordt het makkelijker om ze elkaar te laten versterken. Vice versa, als ze niet gescheiden zijn, dan bestaat het risico dat met het wegvallen van de vorm ook de functie verdwijnt. Denk bijvoorbeeld aan tekst op een afbeelding; als de afbeelding niet beschikbaar is, dan is de tekst ook niet leesbaar.

Progressive Enhancement zegt dus iets over hoe je over de functie van je website nadenkt. Alles wat een functioneel en kritisch doel dient, moet in de basis al goed werken, ook al heb je geen CSS, ook al heb je geen Flash, ook al ben je blind.

Paradigm Shift
Er wordt over een paradigm shift gesproken als de consensus over een bepaald onderwerp in de wetenschap verschuift. De wetenschapper beschouwt en bekritiseert deze verschuiving en gaat er in mee als blijkt dat hij terecht is. Uiteindelijk komen ze niet alleen de technologie ten goede, maar het hele nadenken over het vakgebied. Hoewel dit riekt naar wetenschapsfilosofie en daarom misschien een beetje abstract is, is het wel leuk om te realiseren dat iets dergelijks zich kennelijk ˇˇk in ons vakgebied een rol speelt.

De oorsprong zit in een vervolwassening van het Internet als medium. De gebruikers van het medium mogen niet beperkt worden door de hersenspinsels van een individu. Dat is waar toegankelijkheid over gaat. Het is daarom van belang dat elke concepter, ontwerper en ontwikkelaar zich bewust is van de verbetering van het medium als we op een juiste manier naar functie en vorm kijken. Toegankelijkheid blijkt dan ineens helemaal niet meer zo'n groot probleem.

Daarom is Progressive Enhancement cool. Niet omdat het makkelijk kan met jQuery of met CSS3, maar omdat het ˇns medium verder helpt.

02-03-11 Gepost door: Gerard van Helden Comments (4) Categorie: technologie

Add Comment


E-Mail addresses will not be displayed and will only be used for E-Mail notifications.

To prevent automated Bots from commentspamming, please enter the string you see in the image below in the appropriate input box. Your comment will only be submitted if the strings match. Please ensure that your browser supports and accepts cookies, or your comment cannot be verified correctly.
CAPTCHA